و أُخْرَيات : ديگر ؛ « من آنٍ الى آخَر » : از گاهى تا گاه ديگر ؛ « هو الآخَر » او نيز ديگرى است . الآخِر - ج آخِرون ، م أُخْرى ، ج أُخْرَيات : ضد ( أوّل ) است ، پايان ؛ « آخِر الأمر » : پايان كار ؛ « آخِر الزّمان » : پايان روزگار ؛ « عن آخِرِه » : به تمامى آن ؛ « من آخِرِه » : از پايان آن ؛ « الى آخِره » : پياپى . الآخِرَة - زندگى واپسين ، آخرت . منسوب اين كلمه را ( اخْرَوِيّ ) گويند . الآد - [ أيد ] : نيرو ، توان ، قوّه . آدَى - إِيداءً [ أدي ] : آماده شد ، نيرومند شد ، - هُ عليه : او را يارى كرد و نيرومند ساخت . الآدَاب - جمع ( الأَدَب ) است ، اخلاق ، علم اخلاق ، دانش و فرهنگ و بطور كلَّى بر امتيازات و شايستگى و برازندگى شخص يا چيزى اطلاق مىشود مانند « آدابُ الدّرس و آداب القاضي » الخ . آدَم - ج آوَادِم : آدم ابو البشر ، و نيز بر افراد جنس انسان اطلاق مىشود . الآدِم - م أَدْماء ج أُدْم : گندمگون . الآدَميّ - انسان ، منسوب به ( الآدم ) است ، لطيف ، آنكه داراى اخلاق نيكو است . آذَى - إِيذَاءً [ أذي ] الرجلَ : آن مرد را آزار داد . آذَار - ماه سوّم از سال ميلادى است كه بين شباط و نيسان مىباشد . اين ماه داراى 31 روز استكه مطابق با يازدهم اسفندماه تا يازدهم فروردين ماه هر سال شمسى است و به آن ( مارس يا مارت يا مارچ ) نيز گويند . الآذَان - جمْع الأُذن ؛ « آذَانُ الفأْر » ( ن ) : نام گلى است اروپائى از رستهء ( الحِمْحِمِيَّات ) به رنگ آبى و دانه‌هاى ريز ؛ « آذانُ الجدي و آذانُ الأَرنب و آذانُ الفيل » ( ن ) : نام گياهانى است داراى گلهاى زيبا كه براى تزيين به كار برده مىشوند . آذَن - إِيذَاناً فلاناً الأمرَ و بالأمر : فلانى را بر آن كار آگاه كرد . آرَبَ - مُؤَارَبَةً [ أرب ] هُ : به او نيرنگ زد و او را فريب داد . الآرَة - [ أور ] : منقل ، آتشدان . آرَخَ - مُؤَارخَةً [ أرخ ] الكتابَ او الحادِثَ : تاريخ نوشته يا حادثه و پيشامد را بيان كرد . آرَق - إِيرَاقاً [ أرق ] هُ : او را بيدار نگهداشت . الأرِق - آنكه خواب از او بدر رود و شب را نخوابد . آزى - مُؤَازَاةً [ أزي ] الرجلَ : با آن مرد همگام شد و پا به پاى او راه رفت . آزَرَ - مُؤَازَرَةً [ أزر ] هُ : او را كمك و يارى كرد . آزَفَ - إِيزَافاً [ أزف ] هُ : او را شتابانيد . الآزِمَة - ج أَوَازِم [ أزم ] : سختى و مضيقه ، قحطى و خشكسالى . آسَ - يَؤُوسُ أَوْساً و إِيَاساً [ أوس ] هُ : به او چيزى بخشيد ، به او آنچه را كه از دست داده بود عوض داد . الآس - ( ن ) : گياهى است از رستهء ( الآسِيَّات ) ، ميوه‌هاى ريز و خوشمزه به رنگهاى سفيد و سياه دارد . نام ديگر آن « الرّيحان » است و دانه‌هاى آن را در زبان متداول ( الحَنْبَلاس ) يا ( حَبّ الآس ) گويند ؛ « الآسُ البَرّيّ » ( ن ) : گونهء ديگرى از درخت آس دانهء زمينى است كه در زبان متداول به آن « شَرّابةُ الراعي » گويند . آسىَ - مُؤَاسَاةً [ أسو ، اسي ] الرجُلَ في مالِهِ : در مال يا دارائى خود آن مرد را برابرى داد ؛ « آسَيْتُهُ بِنَفْسي » : با جان خود او را برابرى و آرامش خاطر دادم ، - هُ : در پيشامد ناگوارى كه بر او وارد شده بود تسليت گفت ، - بينهما : اختلاف ميان آن دو را بر طرف و آشتى برقرار كرد ، - ايْسَاءً هُ : او را غمگين كرد . آسَال - [ أسل ] ، « هو على آسَالٍ من أبيه » : او نشانه‌هائى از پدرش دارد . الآسَة - ( ن ) : واحد ( الآس ) است . آسَف - إِيسَافاً هُ : او را به خشم درآورد و اندوهگين كرد . الآسِف - اندوهگين ، دلباخته . الآسِن - آب كه رنگ و مزه و بوى آن دگرگون شده باشد . الآسِي - ج أَسْيَانُون : غمگسار ، - ج أُسَاة و إسَاءٌ : پزشك ، دكتر . الآسِيَة - ج أَسْيَيَات و أَسَايَا : زن غمگين و غمگسار ، - ج آسيات و أواس : پزشك زن ، خانم دكتر ، - ج أواسٍ : ستون ، عمود . الآشِر - ج أَوَاشِر ( ع ا ) : خار پاى ملخ ، گره ريز كه بر نوك بال ملخ است . آصَدَ - إبْصَاداً [ أصد ] البابَ : درب را بست . آصَرَ - مُؤَاصَرَةً هُ : نزديك يا مجاور و همسايهء او شد . الآصِرَة - ج أَوَاصِر : آنچه كه تو را با ديگرى از نظر خويشاوندى و يا نيكى پيوند دهد ؛ « أَوَاصِرُ الوَلاءِ او الصّداقة » : پيوندهاى دوستى و محبت . آصَلَ - إِيصالًا : بهنگام اصيل ( عصر ) داخل شد . آضَ - يَئِيضُ أَيْضاً [ أيض ] : شد ، بازگشت . الآفَة - ج آفَات [ أوف ] : آفت ، آسيب ، آنچه كه باعث فساد و تباهى باشد . الآفِكَة - ج أَوَافِك من السنين : سال قحطى و خشكسالى . الآفِل - ج أُفَل و أُفُول : غايب ؛ « فلانٌ كعبُه سافل و نجمُه آفِل » : بخت فلانى برگشته و ستاره‌اش غروب كرده است . آقَ - - أَوْقاً [ أوق ] عليه : بر روى آن خميده شد ، بر روى آن مشرف شد ، براى او فال بد زد . آكَدَ - إِيكَاداً [ وكد ] العهَد او السرجَ : پيمان يا زين را محكم و استوار بست . ( به كار بردن اين كلمه با واو فصيحتر است ) . الآكد - مرادف ( الأوكَد ) است . آكَفَ - إِيكَافاً [ أكف ] الحمارَ : بر پشت آن خر پالان انداخت و آن را بست ، - الأُكافَ : پالان را دوخت . آكفَ - إِيكَافاً [ و كف ] الحمارَ : مرادف ( اكَّفَهُ ) است .